El Niño oo kordhinaya khatarta fatahaadaha Puntland xilliga roobabka Deyrta

Puntland ayaa wajahaysa suurtagalnimada roobab ka badan caadiga xilliga Deyrta ee Oktoobar ilaa Diseembar 2026. Roobabkani waxay fursad u noqon karaan ka soo kabashada abaarta, hase yeeshee waxay sidoo kale kordhin karaan khatarta daadad waxyeello geysta. Saadaasha gobolka ayaa xaaladdan la xiriirinaysa El Niño oo sii xoogaysanaya, iyadoo roobabku qaybo ka mid ah Puntland ka bilaaban karaan xilligoodii caadiga ahaa ama ka hor.

Sida ku cad saadaasha Sebtembar ee IMC Puntland, Garoowe, Gaalkacyo, Qardho iyo deegaannada ku xeeran waxay leeyihiin boqolkiiba 65 fursad ah inay helaan roobab ka badan caadiga. Boosaaso, Qandala, Eyl iyo deegaannada ku dhowna fursaddaasi waa boqolkiiba 55. Qaybo ka mid ah Ceerigaabo, Laasqoray iyo Iskushuban waxaa lagu tilmaamay deegaanno xilligan qalalan, oo aan laga filayn roob Deyreed oo badan. Boqolleydani waxay cabbirayaan suurtagalnimada roobab ka badan caadiga; ma aha boqolleyda khatarta fatahaad ee magaalo kasta.

Daadadka kediska ah ayaa ka mid ah khataraha ugu muhiimsan ee laga taxaddarayo. SWALIM ayaa hore u diiwaangelisay roobab xooggan oo daadad ka dhaliyey Qardho. Roob muddo kooban si xooggan u da’a ayaa biyaha ku soo ururin kara togagga, kuna fatahi kara deegaannada, guryaha iyo waddooyinka. Dhacdooyinkii hore waxay muujinayaan nuglaanta deegaannada qaarkood, balse ma caddaynayaan in isla goobahaasi sanadkan fatahayaan.

Haddii waddooyinku go’aan ama ay adkaato in la maro, saameyntu waxay gaari kartaa deegaanno ka baxsan meelaha daadadku ku dhaceen. Gaadiidka sida cuntada, shidaalka iyo daawooyinka ayaa dib u dhici kara, halka xoolo-dhaqatadu ku adkaan karto inay gaaraan suuqyada iyo adeegyada aasaasiga ah. Kuwani waa saameyn suurtagal ah haddii isu-socodku hakado, mana aha saadaal xaqiijinaysa in sahay yari dhici doonto. SWALIM waxay burburka waddooyinka, barakaca iyo hakadka adeegyada ku dartay waxyeellooyinka daadadka kediska ah.

Badqabka biyaha la cabbo ayaa sidoo kale walaac noqon kara haddii daadadku wasakheeyaan ilaha biyaha ama waxyeelleeyaan musqulaha iyo adeegyada fayadhowrka. Qoysaska ku nool hoyga ku-meelgaarka ah iyo deegaannada adeegyada nadaafaddu ku yar yihiin ayaa si gaar ah ugu nuglaan kara. UNICEF ayaa sheegtay in fatahaadihii hore ee El Niño la xiriiray ay Soomaaliya ku kordhiyeen khatarta shuban-biyoodka iyo daacuunka. Tani waa khatar u baahan diyaargarow, mana aha xaqiijin cudur hadda Puntland ka dillaacay.

Dhanka kale, roobabku waxay keeni karaan faa’iidooyin muhiim ah. FAO waxay sheegtay in roobabka badan ay buuxin karaan ilaha biyaha, soo noolayn karaan daaqa, isla markaana taageeri karaan wax-soo-saarka beeraha iyo xoolaha. Bulshada xoolo-dhaqatada ah ee Puntland, tani waxay u noqon kartaa fursad soo kabasho. Hase yeeshee, meelaha roobabku ku bataan, daadadku waxay waxyeelleyn karaan ilaha nolosha, waxayna sababi karaan khasaare xoolaad. Saameyntu waxay ku xirnaan doontaa xoogga roobka, sida uu u kala da’o iyo nuglaanta deegaanka.

Diyaargarowga hore ayaa yareyn kara khasaaraha. Kulankii lagu soo bandhigay saadaasha Puntland waxaa mudnaan lagu siiyey xoojinta digniinaha bulshada, ilaalinta ilaha biyaha iyo xoolaha, iyo qorshayaal lagu sii wadayo adeegyada caafimaadka iyo waxbarashada marka roobabku da’aan.